Gedelegeerde Verordening (EU) 2023/1768 van de Commissie van 14 juli 2023 tot vaststelling van nadere regels voor de certificering en verklaring van systemen voor luchtverkeersbeheers-/luchtvaartnavigatiediensten en onderdelen van luchtverkeersbeheers-/luchtvaartnavigatiediensten
DE EUROPESE COMMISSIE,
Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,
Gezien Verordening (EU) 2018/1139 van het Europees Parlement en de Raad van 4 juli 2018 inzake gemeenschappelijke regels op het gebied van burgerluchtvaart en tot oprichting van een Agentschap van de Europese Unie voor de veiligheid van de luchtvaart, en tot wijziging van de Verordeningen (EG) nr. 2111/2005, (EG) nr. 1008/2008, (EU) nr. 996/2010, (EU) nr. 376/2014 en de Richtlijnen 2014/30/EU en 2014/53/EU van het Europees Parlement en de Raad, en tot intrekking van de Verordeningen (EG) nr. 552/2004 en (EG) nr. 216/2008 van het Europees Parlement en de Raad en Verordening (EEG) nr. 3922/91 van de Raad1, en met name artikel 47, lid 1, en artikel 62, lid 13,
(1) Verordening (EU) 2018/1139 stelt gemeenschappelijke essentiële eisen vast om een hoog uniform niveau van veiligheid in de burgerluchtvaart in de Unie te waarborgen en ervoor te zorgen dat de integriteits- en veiligheidsprestaties van systemen en onderdelen geschikt zijn voor het beoogde doel. De interoperabiliteit van de systemen voor luchtverkeersbeheers-/luchtvaartnavigatiediensten (ATM/ANS) en ATM/ANS-componenten moet de naadloze werking van het Europese netwerk voor luchtverkeersbeheer (EATMN) waarborgen.
(2) Er moeten gedetailleerde specificaties worden opgesteld om de naleving van de essentiële eisen te waarborgen; deze gedetailleerde specificaties moeten waar mogelijk gebaseerd zijn op erkende industriële normen van organisaties voor de ontwikkeling van normen (Standard Developing Organisations — SDO’s), die de stand van de techniek en de beste praktijken op het gebied van ontwerp weerspiegelen. Bij het ontwerp en de productie van ATM/ANS-systemen en ATM/ANS-componenten moet rekening worden gehouden met de vereisten voor de afgifte van certificaten en verklaringen van overeenstemming met het ontwerp, en met de gedetailleerde specificaties van jet Agentschap van de Europese Unie voor de veiligheid van de luchtvaart (“het Agentschap”).
(3) Het is passend verschillende attestatiemethoden vast te stellen voor de beoordeling van de conformiteit met de in een bijlage bij deze verordening vastgestelde eisen en gedetailleerde specificaties van ATM/ANS-systemen en ATM/ANS-componenten. Er moeten strengere attestatiemethoden worden gebruikt voor de veilige exploitatie van luchtvaartuigen en voor apparatuur die van cruciaal belang is voor de interoperabiliteit en beveiliging van het EATMN.
(4) Binnen de ATM/ANS zijn de luchtverkeersleidingsdiensten (ATC) het belangrijkst wat betreft de veiligheidsrisico’s in verband met de navigatie van luchtvaartuigen, met name als gevolg van de afgifte van instructies om de separatie van luchtvaartuigen en te waarborgen en botsingen te vermijden. Verleners van luchtverkeersleidingsdiensten hebben het meest volledige zicht op de veiligheid van het luchtruim. Daarom moet de meest kritieke ATM/ANS-apparatuur, namelijk de apparatuur ter ondersteuning van de luchtverkeersleiding, worden onderworpen aan strengere attestatiemethoden, namelijk certificering.
(5) ATM/ANS-apparatuur die lucht-grondcommunicatie ondersteunt, geeft directe instructies aan luchtvaartuigen en moet eveneens worden gecertificeerd.
(6) De communicatie-, surveillance- en navigatiediensten worden rechtstreeks door de luchtverkeersdiensten gebruikt om veilige vluchtuitvoeringen te waarborgen, maar de drie genoemde diensten hebben geen volledig zicht op het verkeer en hebben geen actieve controle over de separatie van luchtvaartuigen. Bijgevolg spelen zij een minder cruciale rol. De ATM/ANS-systemen en ATM/ANS-componenten die deze diensten ondersteunen, moeten worden onderworpen aan een minder strenge attestatiemethode, namelijk een verklaring van overeenstemming met het ontwerp.
(7) Ten slotte moeten andere minder kritieke ATM/ANS-systemen en -apparatuur die meteorologische diensten, luchtvaartinlichtingendiensten, luchtruimbeheersdiensten en diensten voor het beheer van de luchtverkeersstromen ondersteunen, worden onderworpen aan de minst strenge attestatiemethode, namelijk een bewijs van overeenstemming.
(8) Er zijn aanvullende criteria mogelijk om te beslissen hoe kritiek ATM/ANS-systemen en ATM/ANS-onderdelen zijn, naast de beheerscontrole over de veiligheidsrisico’s van de diensten en functies die zij ondersteunen.
(9) Daarom moeten drie verschillende niveaus van eisen en gedetailleerde specificaties worden vastgesteld, namelijk: i) certificering door het Agentschap, het strengste niveau; ii) verklaring van een erkende organisatie die betrokken is bij het ontwerp of de productie van ATM/ANS-apparatuur, het middelste niveau; en iii) een bewijs van overeenstemming van de ATM/ANS-verlener die de ATM/ANS-apparatuur integreert in zijn functionele systeem, zoals gedefinieerd in Uitvoeringsverordening (EU) 2017/373 van de Commissie2, of, op verzoek van een ATM/ANS-aanbieder, door een erkende organisatie die betrokken is bij het ontwerp of de productie van ATM/ANS-apparatuur.
(10) Overeenkomstig artikel 29, lid 2, punt a), van Verordening (EU) 2021/696 van het Europees Parlement en de Raad3 is het Agentschap van de Europese Unie voor het ruimtevaartprogramma (EUSPA) belast met het beheer van de European Geostationary Navigation Overlay Service (Egnos), met inbegrip van de exploitatie van Egnos, die onder meer betrekking heeft op de ondersteuning van certificerings- en standaardiseringsinspanningen.
(11) Krachtens Verordening (EU) 2021/696 zijn zowel het EUSPA als het Europees Ruimteagentschap (ESA) verantwoordelijk voor het ontwerp van het Egnos-systeem en de bijbehorende uitrusting. Het Agentschap dient toezicht te houden op de verklaringen van overeenstemming met het ontwerp van de uitrusting van Egnos overeenkomstig specifieke met het EUSPA te sluiten regelingen. Deze regelingen moeten betrekking hebben op technische, administratieve en financiële aspecten, zoals de verplichting om het EUSPA te raadplegen over de ontwikkeling van gedetailleerde specificaties; het toezicht door het EASA op de verklaringen van overeenstemming met het ontwerp van het Egnos-systeem; en de uitwisseling van gegevens tussen beide agentschappen met betrekking tot de desbetreffende normen en aanbevolen praktijken (SARP’s) van de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie (ICAO). Die regelingen moeten een niveau van veiligheid en interoperabiliteit waarborgen dat gelijkwaardig is aan de eisen van deze verordening.
(12) In bepaalde afgelegen gebieden, buiten de Europese ICAO-regio (EUR) zoals gedefinieerd in het Europese luchtvaartnavigatieplan van de ICAO (Doc. 7754), met een laag verkeersvolume en waar dat luchtruim alleen grenst aan luchtruim dat onder de verantwoordelijkheid van ATM/ANS-verleners van een derde land valt, kan de toepassing van certificeringsmethoden en verklaringen van overeenstemming met het ontwerp van ATM/ANS-apparatuur vanwege hun specifieke veiligheids- en interoperabiliteitsbehoeften problematisch of zelfs onhaalbaar zijn. In dergelijke gevallen wordt het passend geacht om voor ATM/ANS-apparatuur die door verleners van ATM/ANS in afgelegen gebieden buiten de EUR-regio van de ICAO wordt gebruikt, te voorzien in afwijkingen van de certificerings- of verklaringsvereisten die van toepassing zijn op dergelijke ATM/ANS-apparatuur. Om te zorgen voor een veilige en interoperabele verlening van ATM/ANS moet de ATM/ANS-verlener in die regio ervoor zorgen dat aan de toepasselijke specificaties wordt voldaan door een bewijs van overeenstemming af te geven.
(13) Er moet worden gezorgd voor een soepele overgang naar het nieuwe regelgevingskader dat bij deze verordening is vastgesteld en voor een hoog en uniform niveau van veiligheid van de burgerluchtvaart in de Unie. Daarom moeten de ontwerp- en productiesector voldoende tijd krijgen om de ATM/ANS-systemen en ATM/ANS-componenten te ontwerpen en te produceren, en het Agentschap en de overheidsdiensten van de lidstaten om zich aan dit nieuwe kader aan te passen. Het is passend dat de ATM/ANS-apparatuur die in gebruik is en die in het kader van het vorige kader is geattesteerd, tijdens een overgangsperiode wordt geacht te zijn afgegeven met certificaten of verklaringen die volgens het nieuwe kader zijn afgegeven, tenzij het Agentschap verklaart dat dergelijke apparatuur het bij Verordening (EU) 2018/1139 vereiste veiligheids- en interoperabiliteitsniveau niet waarborgt.
(14) Tijdens de overgangsperiode moet voor alle nieuwe ATM/ANS-systemen en -componenten die in gebruik worden genomen, een bewijs van overeenstemming, afgegeven door de ATM/ANS-verlener die het systeem integreert in zijn functionele systeem of, op verzoek, door de ontwerp- en productieorganisatie die het systeem ontwerpt en vervaardigt, worden ingediend bij de bevoegde autoriteit van de genoemde ATM/ANS-verlener als gedefinieerd in artikel 4, lid 1, van Uitvoeringsverordening (EU) 2017/373.
(15) Na de overgangsperiode moet het Agentschap als enige verantwoordelijk zijn voor de certificering en de ontvangst van verklaringen betreffende bepaalde ATM/ANS-apparatuur; het is daarom passend dat het Agentschap de informatie over de naleving die overeenkomstig het vorige kader aan de nationale autoriteiten is verstrekt, evalueert voordat dergelijke ATM/ANS-apparatuur onder de bevoegdheid van het Agentschap valt. Daarom moeten de nationale autoriteiten deze informatie ter beschikking van het Agentschap stellen. Na de evaluatie door het Agentschap moet de ATM/ANS-apparatuur worden beschouwd als apparatuur waaraan een certificaat of verklaring van overeenstemming is afgegeven. De evaluatie moet openbaar worden gemaakt bij besluit van de uitvoerend directeur van het Agentschap.
(16) De maatregelen van deze verordening zijn gebaseerd op Advies nr. 01/2023 van het Agentschap van de Europese Unie voor de veiligheid van de luchtvaart overeenkomstig artikel 75, lid 2, punten b) en c), en artikel 76, lid 1, van Verordening (EU) 2018/1139,
HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:
Artikel 1 - Onderwerp en toepassingsgebied
Bij deze verordening worden gemeenschappelijke technische eisen en administratieve procedures vastgesteld voor de certificering en verklaring van overeenstemming met het ontwerp van ATM/ANS-systemen en ATM/ANS-componenten. Deze verordening bevat voorschriften voor:
- a) de identificatie van ATM/ANS-systemen en ATM/ANS-componenten die onderworpen zijn aan certificering, verklaring of een bewijs van overeenstemming;
- b) de afgifte van certificaten voor ATM/ANS-systemen en ATM/ANS-componenten;
- c) de afgifte van verklaringen van overeenstemming met het ontwerp van ATM/ANS-systemen en ATM/ANS-componenten door organisaties die betrokken zijn bij het ontwerp of de productie van ATM/ANS-systemen en ATM/ANS-componenten en waaraan overeenkomstig Uitvoeringsverordening (EU) 2023/1769 van de Commissie4 de bevoegdheid is verleend om dergelijke verklaringen van overeenstemming af te geven;
- d) de afgifte van bewijzen van overeenstemming van ATM/ANS-systemen en ATM/ANS-componenten door ATM/ANS-verleners die zijn gecertificeerd overeenkomstig Uitvoeringsverordening (EU) 2017/373 van de Commissie of door organisaties die betrokken zijn bij het ontwerp of de productie daarvan en die zijn goedgekeurd overeenkomstig Uitvoeringsverordening (EU) 2023/1769;
- e) de uitvaardiging van richtsnoeren inzake ATM/ANS-apparatuur door het Agentschap.
Artikel 2 - Definities
Voor de toepassing van deze verordening wordt verstaan onder:
- 1) “ATM/ANS-apparatuur”: ATM/ANS-componenten als gedefinieerd in artikel 3, lid 6, van Verordening (EU) 2018/1139 en ATM/ANS-systemen als gedefinieerd in artikel 3, lid 7, van die verordening, met uitzondering van componenten in de lucht die onder Verordening (EU) nr. 748/2012 van de Commissie5 vallen;
- 2) “Richtsnoer voor ATM/ANS-apparatuur”: een door het Agentschap afgegeven document waarin door ATM/ANS-verleners uit te voeren acties met betrekking tot ATM/ANS-apparatuur worden opgedragen om een vastgestelde onveilige en/of onzekere toestand aan te pakken en de prestaties en interoperabiliteit van die ATM/ANS-apparatuur te herstellen wanneer blijkt dat de veiligheid, beveiliging, prestaties of interoperabiliteit van die specifieke apparatuur anders in het gedrang kunnen komen;
- 3) “Europees netwerk voor luchtverkeersbeheer” (EATMN): de verzameling van de in punt 3.1 van bijlage VIII bij Verordening (EU) 2018/1139 vermelde systemen die het mogelijk maken dat luchtvaartnavigatiediensten in de Unie worden verleend, met inbegrip van de interfaces aan de grenzen met derde landen;
- 4) “functioneel systeem”: een combinatie van procedures, personeel en uitrusting, met inbegrip van hardware en software, georganiseerd om een taak op het gebied van ATM/ANS en andere ATM-netwerkfuncties uit te voeren.
Artikel 3 - Bevoegde autoriteit
Artikel 4 - Certificering van ATM/ANS-apparatuur
Voor de volgende ATM/ANS-apparatuur wordt een certificaat afgegeven zoals beschreven in bijlage II:
- a) apparatuur ter ondersteuning van de luchtverkeersleider — communicatie met de piloot;
- b) apparatuur ter ondersteuning van luchtverkeersleidingsdiensten (ATC) om de separatie van luchtvaartuigen of het voorkomen van botsingen mogelijk te maken.
Het in lid 1 bedoelde certificaat wordt afgegeven voor onbeperkte duur. Het blijft onbeperkt geldig, behalve wanneer:
- a) de certificaathouder niet langer voldoet aan de eisen van deze verordening, of
- b) wat ATM/ANS-apparatuur betreft, het Agentschap geen geldige goedkeuring van de organisatie heeft afgegeven overeenkomstig Uitvoeringsverordening (EU) 2023/1769, of
- c) de ATM/ANS-apparatuur niet langer voldoet aan haar certificeringsbasis overeenkomstig ATM/ANS.EQMT.CERT.025 van bijlage II, of
- d) het certificaat door de houder ervan is ingeleverd of door het Agentschap is ingetrokken.
Artikel 5 - Verklaring van overeenstemming met het ontwerp van de ATM/ANS-apparatuur
Als de volgende ATM/ANS-apparatuur gegevens en/of signalen in de ruimte genereert, ontvangt en doorgeeft om veilige en interoperabele luchtvaartnavigatie te waarborgen, wordt een verklaring van overeenstemming met het ontwerp afgegeven voor deze apparatuur, zoals uiteengezet in bijlage III:
- a) apparatuur ter ondersteuning van grond-grondcommunicatie;
- b) apparatuur ter ondersteuning van navigatie of surveillance.
Verklaringen van overeenstemming met het ontwerp van de ATM/ANS-apparatuur worden voor onbepaalde duur afgegeven. Verklaringen blijven geldig tenzij zij zijn uitgeschreven overeenkomstig DPO.AR.C.015, punt g) (6), van bijlage I bij Uitvoeringsverordening (EU) 2023/1769, om een van de volgende redenen:
- a) de ATM/ANS-apparatuur voldoet niet langer aan de gedetailleerde specificaties op grond waarvan de verklaring kon worden afgegeven;
- b) de afgever van de verklaring voldoet niet langer aan de toepasselijke vereisten van Uitvoeringsverordening (EU) 2023/1769 of de goedkeuring ervan is ingeleverd, opgeschort of ingetrokken;
- c) de ATM/ANS-apparatuur heeft een onaanvaardbaar risico veroorzaakt of vertoonde onaanvaardbare prestaties tijdens het gebruik;
- d) de organisatie heeft de verklaring van overeenstemming met het ontwerp ingetrokken.
Artikel 6 - Bewijs van overeenstemming
Voor de volgende ATM/ANS-apparatuur wordt een bewijs van overeenstemming afgegeven:
- a) apparatuur die niet is onderworpen aan certificering overeenkomstig artikel 4, noch aan een verklaring van overeenstemming met het ontwerp overeenkomstig artikel 5, en
- b) die luchtverkeersdiensten, communicatie-, navigatie- of plaatsbepalingsdiensten, luchtruimbeheer, beheer van luchtverkeersstromen, luchtvaartinlichtingendiensten of meteorologische diensten ondersteunt.
Een bewijs van overeenstemming voor ATM/ANS-apparatuur wordt voor onbepaalde duur afgegeven. Zij blijft geldig, tenzij een van de volgende gevallen van toepassing is:
- a) de ATM/ANS-apparatuur voldoet niet langer aan de essentiële eisen van bijlage VIII en, indien van toepassing, bijlage VII bij Verordening (EU) 2018/1139;
- b) de ATM/ANS-verlener voldoet niet langer aan de toepasselijke eisen van Uitvoeringsverordening (EU) 2017/373 of heeft het overeenkomstig artikel 6 van Uitvoeringsverordening (EU) 2017/373 afgegeven certificaat ingeleverd, of het certificaat is geschorst of ingetrokken;
- c) de ATM/ANS-verlener heeft het bewijs van overeenstemming ingetrokken of er zijn handhavingsmaatregelen genomen overeenkomstig ATM/ANS.AR.C.050, punt e), van bijlage II bij Uitvoeringsverordening (EU) 2017/373.
Artikel 7 - Overgangsbepalingen
De volgende overgangsbepalingen zijn van toepassing op ATM/ANS-apparatuur waarvoor EG-verklaringen zijn afgegeven overeenkomstig artikel 5 of 6 van Verordening (EG) nr. 552/2004 van het Europees Parlement en de Raad6 en die in gebruik is genomen vóór de datum van inwerkingtreding van deze verordening:
- a) Voor ATM/ANS-apparatuur die valt binnen de categorie ATM/ANS-apparatuur die overeenkomstig artikel 4 moet worden gecertificeerd, wordt geacht een certificaat overeenkomstig artikel 4 te zijn afgegeven, tenzij het Agentschap na de in lid 2 bedoelde evaluatie vaststelt dat het niveau van veiligheid, beveiliging, prestaties en interoperabiliteit van die ATM/ANS-apparatuur niet gelijkwaardig is aan het bij Verordening (EU) 2018/1139 en deze verordening vereiste niveau;
- b) Voor ATM/ANS-apparatuur die valt binnen de categorie ATM/ANS-apparatuur waarvoor overeenkomstig artikel 5 een verklaring moet worden opgesteld, wordt geacht een verklaring van overeenstemming met het ontwerp overeenkomstig artikel 5 te zijn afgegeven, tenzij het Agentschap na de in lid 2 bedoelde evaluatie vaststelt dat het niveau van veiligheid, beveiliging, prestaties en interoperabiliteit van die ATM/ANS-apparatuur niet gelijkwaardig is aan het bij Verordening (EU) 2018/1139 en deze verordening vereiste niveau;
- c) wat ATM/ANS-apparatuur betreft waarvoor overeenkomstig artikel 6 een bewijs van overeenstemming moet worden opgesteld, blijven de EG-verklaringen van verificatie van systemen die zijn afgegeven of erkend overeenkomstig artikel 6 van Verordening (EG) nr. 552/2004 geldig voor onbepaalde duur, en wordt deze apparatuur geacht een bewijs van overeenstemming te hebben overeenkomstig artikel 6.
ATM/ANS-apparatuur die is onderworpen aan certificering overeenkomstig artikel 4 of een verklaring overeenkomstig artikel 5, mag vanaf de datum van inwerkingtreding van deze verordening tot en met 12 september 2028 in gebruik worden genomen op basis van een overeenkomstig artikel 6 opgestelde bewijs van overeenstemming. Met ingang van 13 september 2028 zijn de volgende bepalingen van toepassing op dergelijke ATM/ANS-apparatuur:
- a) ATM/ANS-apparatuur die valt binnen de categorie ATM/ANS-apparatuur die moet worden gecertificeerd overeenkomstig artikel 4 en waarvoor een verklaring van overeenstemming is afgegeven door de ATM/ANS-verlener, wordt geacht te zijn afgegeven met een certificaat overeenkomstig artikel 4, tenzij het Agentschap na de in lid 4 bedoelde evaluatie vaststelt dat het niveau van veiligheid, beveiliging, prestaties en interoperabiliteit van die ATM/ANS-apparatuur niet gelijkwaardig is aan het bij Verordening (EU) 2018/1139 en de onderhavige verordening vereiste niveau;
- b) ATM/ANS-apparatuur die valt binnen de categorie ATM/ANS-apparatuur waarvoor een verklaring van overeenstemming met het ontwerp moet worden opgesteld overeenkomstig artikel 5 en waarvoor een verklaring van overeenstemming is afgegeven door de ATM/ANS-verlener, wordt geacht te zijn afgegeven met een verklaring van overeenstemming met het ontwerp overeenkomstig artikel 5, tenzij het Agentschap na de in lid 4 bedoelde evaluatie vaststelt dat het niveau van veiligheid, beveiliging, prestaties en interoperabiliteit van die ATM/ANS-apparatuur niet gelijkwaardig is aan het bij Verordening (EU) 2018/1139 en de onderhavige verordening vereiste niveau;
Artikel 8 - Inwerkingtreding
-
PB L 212 van 22.8.2018, blz. 1.
(terug) -
Uitvoeringsverordening (EU) 2017/373 van de Commissie van 1 maart 2017 tot vaststelling van de gemeenschappelijke eisen voor verleners van luchtverkeersbeheers-/luchtvaartnavigatiediensten en andere netwerkfuncties voor luchtverkeersbeheer en het toezicht daarop, en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 482/2008, Uitvoeringsverordeningen (EU) nr. 1034/2011, (EU) nr. 1035/2011 en (EU) 2016/1377 en tot wijziging van Verordening (EU) nr. 677/2011 (PB L 62 van 8.3.2017, blz. 1).
(terug) -
Verordening (EU) 2021/696 van het Europees Parlement en de Raad van 28 april 2021 tot vaststelling van het ruimtevaartprogramma van de Unie, tot oprichting van het Agentschap van de Europese Unie voor het ruimtevaartprogramma en tot intrekking van de Verordeningen (EU) nr. 912/2010, (EU) nr. 1285/2013 en (EU) nr. 377/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU (PB L 170 van 12.5.2021, blz. 69).
(terug) -
Uitvoeringsverordening (EU) 2023/1769 van de Commissie van 12 september 2023 tot vaststelling van technische eisen en administratieve procedures voor de goedkeuring van organisaties die betrokken zijn bij het ontwerp of de productie van systemen en onderdelen voor luchtverkeersbeheer/luchtvaartnavigatiediensten en tot wijziging van Uitvoeringsverordening (EU) 2023/203 (Zie bladzijde 19 van dit Publicatieblad.).
(terug) -
Verordening (EU) nr. 748/2012 van de Commissie van 3 augustus 2012 tot vaststelling van uitvoeringsvoorschriften inzake de luchtwaardigheid en milieucertificering van luchtvaartuigen en aanverwante producten, onderdelen en uitrustingsstukken, alsmede voor de certificering van ontwerp- en productieorganisaties (PB L 224 van 21.8.2012, blz. 1).
(terug) -
Verordening (EG) nr. 552/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 10 maart 2004 betreffende de interoperabiliteit van het Europese netwerk voor luchtverkeersbeveiliging (PB L 96 van 31.3.2004, blz. 26).
(terug)